Onderzoekscatamaran NOVA vertrekt naar Wereldhavendagen in Rotterdam
De volledig batterij-elektrisch aangedreven onderzoekscatamaran NOVA van de Universität Duisburg-Essen (UDE) en het Entwicklungszentrum für Schiffstechnik und Transportsysteme (DST) is op donderdag 27 augustus vanuit Düsseldorf over de Rijn vertrokken naar de Wereldhavendagen in Rotterdam, die daar van 4 tot en met 6 september plaatsvinden. Minister für Umweltschutz, Natur und Verkehr van Noordrijn-Westfalen Oliver Krischer zwaaide het schip samen met consul-generaal in Düsseldorf Hannah Tijmes, burgemeester van Duisburg Edeltraud Klabuhn en CEO van Duisport Markus Bangen uit. Het vertrek symboliseert bovendien twintig jaar Nederlands-Duitse samenwerking binnen Mobility NL-NRW. Tijdens de Wereldhavendagen is de NOVA te bezoeken aan het Koninginnenhoofd, direct voor het monumentale Hotel New York.
Met glanzende zonnepanelen op het dak en een vrijwel onbemande stuurstand is de vijftien meter lange NOVA geen alledaags binnenvaartschip. De catamaran is een drijvend laboratorium waarin onderzoekers van Universität Duisburg-Essen en het Entwicklungszentrum für Schiffstechnik und Transportsysteme DST werken aan de scheepvaart van de toekomst.
Op de route naar Rotterdam is de NOVA tijdens tussenstops in Arnhem, IJzendoorn en Dordrecht een ontmoetingspunt voor de wetenschap, het bedrijfsleven en bestuurders Tijdens workshops en gesprekken staan geautomatiseerde en uiteindelijk autonome scheepvaart, nieuwe aandrijftechnieken en een moderne infrastructuur centraal. Gezamenlijk wordt gediscussieerd over de vraag hoe de scheepvaart klimaatvriendelijker, veiliger, weerbaarder en concurrerender kan worden.
“Nederland en Noordrijn-Westfalen werken al lange tijd nauw en grensoverstijgend samen op het gebied van vervoer, logistiek en mobiliteit. Juist met het oog op de huidige uitdagingen is deze uitwisseling belangrijker dan ooit. De tocht van de NOVA laat zien hoe we samen nieuwe oplossingen voor een duurzame en toekomstbestendige binnenscheepvaart kunnen ontwikkelen”, aldus Tijmes.
“De Rijn en de Maas verbinden Noordrijn-Westfalen en Nederland met elkaar – en daarmee belangrijke economische knooppunten en havens in Europa. We kunnen daarom alleen samen de toekomst van de waterweg vormgeven. De NOVA brengt onderzoek rechtstreeks naar de Rijn en verbindt technologische innovatie met de uitwisseling tussen de wetenschap, het bedrijfsleven en de politiek. Juist deze grensoverstijgende dialoog hebben we nodig om de binnenscheepvaart duurzamer, veerkrachtiger en digitaler te maken”, benadrukt Krischer.
Geautomatiseerd varen onder realistische omstandigheden
De Rijn vormt daarvoor een veeleisende onderzoeksomgeving. Anders dan op een afgebakend testtraject hebben schepen hier te maken met intensief beroeps- en recreatieverkeer, wisselende weersomstandigheden, bruggen, sluizen en drukke havengebieden.
Specialisten van de UDE en DST onderzoeken aan boord hoe schepen onder realistische omstandigheden automatisch en op termijn autonoom kunnen varen. De NOVA moet onderweg steeds meer beslissingen zelfstandig kunnen nemen. Moet het schip zijn koers vasthouden, uitwijken of een stopmanoeuvre inzetten?
Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe verschillende vaarwijzen het energieverbruik beïnvloeden. NOVA wordt volledig batterij-elektrisch aangedreven en beschikt over zonnepanelen. Onderzoekers gebruiken het schip om te bekijken hoe alternatieve aandrijfsystemen de uitstoot en milieubelasting van de binnenvaart kunnen verminderen. Tijdens de vaart wordt bovendien de digitale infrastructuur op de route in kaart gebracht. Daarbij wordt gekeken naar de mobiele dekking als voorwaarde voor communicatie en op afstand gestuurd varen. De grensovergang tussen de mobiele netwerken in Duitsland en Nederland vormt daarbij een bijzondere uitdaging.
Die combinatie van uitdagingen is relevant voor de gehele Rijncorridor. De rivier is een van de belangrijkste Europese transportroutes en verbindt de economische centra in Noordrijn-Westfalen en zuidwestelijk Duitsland rechtstreeks met de haven van Rotterdam.
Twintig jaar Mobility NL-NRW
De tocht staat ook in het teken van het twintigjarige bestaan van Mobility NL-NRW. Binnen deze grensoverschrijdende samenwerking werken Noordrijn-Westfalen en Nederlandse partners aan duurzaam, goed verbonden personen- en goederenvervoer.
De samenwerking tussen Noordrijn-Westfalen en de Nederlandse provincies op het gebied van mobiliteit, verkeer en logistiek bestaat sinds 2006. Op 6 juni 2025 vernieuwden Gelderland, Limburg, Noord-Brabant, Overijssel en Zuid-Holland samen met het Ministerium für Umwelt, Naturschutz und Verkehr van Noordrijn-Westfalen hun afspraken.
De stops in één oogopslag
27 augustus: Düsseldorf: startschot en begin van de tocht bij het Ministerium für Umwelt, Naturschutz und Verkehr van Noordrijn-Westfalen
31 augustus: workshop Arnhem: smart shipping, havenontwikkeling en energietransitie
1 september: workshop IJzendoorn: binnenvaartschip van de toekomst – schoon, klimaatbestendig en autonoom
2 september: workshop Dordrecht: op afstand gestuurde en autonome navigatie
3 september: vaart van Dordrecht naar Rotterdam waar het schip tot en met 6 september aan het Koninginnehoofd te bezichtigen zal zijn.
Foto's slider: © Jens Neugebauer, Universität Duisburg-Essen, Institut für Nachhaltige und Autonome Maritime Systeme
