Brussel adviseert geleidelijke afschaffing binnengrenscontroles

De Europese Commissie erkent die zorgen als ‘oprecht en legitiem’, maar benadrukt in haar advies onder andere dat er betere en efficiëntere alternatieven voor controles aan de binnengrenzen zijn. De Commissie wijst op gerichte, risicogebaseerde controles, vergelijkbaar met niet-systematische politiecontroles, en op mobiele technologie zoals camera’s en biometrische identificatiesystemen. Daarnaast moet het nieuwe Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel (GEAS) met het nieuwe Europese migratie- en asielpact de buitengrenzen van de EU versterken en de aanpak van niet-toegestane verplaatsingen binnen Schengen verbeteren. Bovendien krijgen de EU-lidstaten door een nieuw inreis-uitreissysteem beter zicht op wie de Europese Unie binnenkomt en verlaat en waar grensoverschrijdingen plaatsvinden. Volgens Brussel neemt daarmee de noodzaak van zware fysieke controles op binnengrenzen verder af.

Gevaarlijke situaties op de A12 en AI

In de praktijk zijn met name de grenscontroles op de A12 bij Beek en op de A1 bij De Lutte uitgegroeid tot knelpunten die de hele grensregio raken. De vaste Duitse controleposten zorgen bij drukte voor lange files en overlast door sluipverkeer in grensdorpen en over provinciale wegen. In april 2026 overleed een persoon als gevolg van een kettingbotsing vlakbij de Duitse grenscontroles op de A12. Op de A1 vonden sinds de invoering van de Duitse grenscontroles drie dodelijke ongevallen plaats.

De afgelopen jaren klonk in de regio steeds luider de roep om in te grijpen. Burgemeesters, ondernemers, grensarbeiders en bewoners wezen op de combinatie van dagelijks oponthoud, ongelukken, sluipverkeer, langere reistijden en economische schade. Een Duitse rechter zette eerder al vraagtekens bij de rechtmatigheid van de langdurige grenscontroles; Duitsland ging tegen die uitspraak in beroep. Ook in het Europees Parlement klonk kritiek. De Nederlandse Europarlementariër Raquel García Hermida-van Der Walle (D66) drong al eerder in Brussel aan op bescherming van het vrije verkeer.

Duitse minister botst met Brussel

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Alexander Dobrindt, heeft echter aangegeven voorlopig te willen vasthouden aan de grenscontroles. Aan de vooravond van de inwerkingtreding van het nieuwe Europese Europese migratie- en asielpact liet hij op 4 juni in Luxemburg weten dat de controles volgens hem een “duidelijk positief effect op het hele migratieproces” hebben gehad.

De grenscontroles zijn volgens hem het “zichtbare teken van de verandering van de migratiepolitiek in Duitsland” en zouden een positieve uitwerking hebben gehad op heel Europa. Wel erkent de minister dat dit instrument, in het licht van de recente hervormingen van het EU-migratiebeleid, “flexibel doorontwikkeld” zal moeten worden.

Waar de Europese Commissie stelt dat het nieuwe Gemeenschappelijke Europese Asielsysteem juist bedoeld is om controles primair aan de buitengrenzen te organiseren en de noodzaak van binnengrenscontroles te verkleinen, vraagt Berlijn eerst om een aantoonbaar beter functionerende buitengrensbewaking. Pas als de effecten van GEAS zichtbaar zijn, kan er worden gesproken over het einde van de binnengrenscontroles, aldus Dobrindt.

De Europese Commissie geeft aan alle betrokken lidstaten te raadplegen over de wijze waarop de adviezen het best in de praktijk kunnen worden gebracht en zal met de lidstaten blijven samenwerken om ervoor te zorgen dat tijdelijke controles aan de binnengrenzen het functioneren van het vrije verkeer op de lange termijn niet ondermijnen.