Nieuwe tentoonstelling viert 125 jaar consulaire banden tussen Noordrijn-Westfalen en Nederland
Het consulaat-generaal van het Koninkrijk der Nederlanden in Düsseldorf kijkt terug op een rijke en ook woelige historie van meer dan 125 jaar. Over de noodzaak ervan werden rond 1900 flinke debatten gevoerd en de uiteindelijke oprichting ervan had de nodige voeten in de aarde. In een nieuwe tentoonstelling, nog tot en met 21 mei te zien in de Bürgerhalle van de Landtag in Düsseldorf – het deelstaatparlement van Noordrijn-Westfalen –, worden de diplomatieke en consulaire betrekkingen tussen Noordrijn-Westfalen en het Koninkrijk der Nederlanden in de afgelopen 125 jaar belicht. Daarmee schrijft het consulaat-generaal zelf geschiedenis, want een tentoonstelling als deze is een unicum.
Een geschiedenis ouder dan de deelstaat
De tentoonstelling belicht de 125-jarige geschiedenis van het Nederlandse consulaat-generaal in Düsseldorf, die teruggaat tot het jaar 1900, de tijd van het Duitse Keizerrijk. Deze diplomatieke vertegenwoordiging bestaat al langer dan de deelstaat Noordrijn-Westfalen zelf, die dit jaar zijn 80-jarig bestaan viert.
Maar weinig mensen weten dat al in 1884 een eerste poging tot de oprichting van een consulaat werd gedaan. De Duitse koopman J. Göring deed bij het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag een gooi naar het ambt van consul, niet in de laatste plaats vanwege zijn ervaring met de Nederlandse handel en zijn kennis van land en volk. De twee belangrijkste handelskamers in Amsterdam en Rotterdam zagen de meerwaarde van een consulaat-generaal in Düsseldorf echter niet in en waren van mening dat het reeds bestaande consulaat in Keulen de consulaire aangelegenheden prima kon afhandelen.
Een hernieuwde poging in 1891 strandde eveneens omdat de handelskamer in Amsterdam van mening was dat “de oprichting van een consulaire vertegenwoordiging zo vlak aan de Nederlands-Duitse grens met de intrede van moderne vervoer- en communicatiemiddelen niet nodig was”, aldus Tijmes in haar speech. Een derde voorstel belandde in 1895 eveneens vrijwel direct onderin een lade.
Nog eens drie jaar later, in 1898, bleek de tijd voor de oprichting van een consulaat in Düsseldorf eindelijk rijp. De Amsterdamse handelskamer vond het economische belang van Nederland inmiddels groot genoeg om de oprichting ervan te rechtvaardigen. Het definitieve besluit werd genomen door het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. In 1900 was het consulaat in Düsseldorf een feit.
Nabuurschap als anker in onzekere tijden
Bij de opening van de tentoontelling benadrukte Rasche de bijzondere rol van Nederland als directe buur en belangrijke partner van Noordrijn-Westfalen in Europa. “Juist in onrustige tijden blijkt hoe waardevol betrouwbaar nabuurschap is. De hechte band tussen Nederland en Noordrijn-Westfalen laat zien hoe samenwerking ten goede komt aan vrede, welvaart en democratische stabiliteit. ”De tentoonstelling maakt duidelijk hoe verbonden de buurlanden zijn en dat wederzijds vertrouwen de basis vormt voor blijvende samenwerking.
Van klassiek consulaat tot modern ‘knooppunt’
De tentoonstelling wordt geïllustreerd met oude foto’s en beelden en zit vol leuke weetjes: de invloedrijke toenmalige Oberbürgemeister van Keulen en latere Bondskanselier Konrad Adenauer vatte de keuze voor Düsseldorf bijvoorbeeld op als een persoonlijke nederlaag. Om hem tevreden te stellen, werd besloten om de Nederlandse consul van Keulen de persoonlijke titel van consul-generaal toe te kennen. De tentoonstelling is bovendien vormgegeven rond het bureau van de consul, met in de lades kopieën van de originele stukken waarin de pieken en dalen van de relatie tussen Nederland en Noordrijn-Westfalen zijn gedocumenteerd.
In de tentoonstelling wordt daarnaast teruggeblikt op belangrijke mijlpalen uit de afgelopen 125 jaar. Ze begint bij de eerste consulaire stappen rond 1900, voert langs de donkere jaren van oorlog en wederopbouw en eindigt bij de hedendaagse relatie die gekenmerkt wordt door intensieve samenwerking. “Het consulaat-generaal heeft zich in de loop van deze periode ontwikkeld van een klassieke diplomatieke vertegenwoordiging tot een modern ‘knooppunt’ van bilaterale contacten tussen Noordrijn-Westfalen en Nederland”, benadrukt Tijmes. “In nauwe samenwerking met Grenspost Düsseldorf fungeert het consulaat als bemiddelaar van contacten en beschikt over een fijnmazig netwerk op verschillende politiek-bestuurlijke niveaus aan beide kanten van de grens. Het is een diplomatiek ‘Nachbarschaftsspiel’ dat zijn gelijke niet kent.”
Praktische informatie
De tentoonstelling ‘125 Jahre konsularische Beziehungen Nordrhein-Westfalen – Niederlande’ is nog tot en met 21 mei 2026 bezoeken in de Bürgerhalle van de Landtag in Düsseldorf. De expositie is op werkdagen geopend van 9.00 tot 16.00 uur. Bezoekers dienen zich vooraf per mail aan te melden bij Empfang@landtag-nrw.de en een geldig identiteitsbewijs mee te nemen.
