Jaaroverzicht 2019

Wie schnell die Zeit vergeht… Het Beneluxjaar in Nordrhein-Westfalen loopt ten einde. Voor het team van Grenspost Düsseldorf – de vertegenwoordiging van Gelderland, Limburg, Overijssel en Zuid-Holland in Duitsland – de gelegenheid terug te blikken op de belangrijkste gebeurtenissen en mijlpalen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking uit het afgelopen jaar. Te beginnen bij het werkbezoek van Duits ambassadeur in Nederland Dirk Brengelmann en diens collega Wepke Kingma, Nederlands ambassadeur in Duitsland, aan de EUREGIO. Met het bezoek moest de grensoverschrijdende samenwerking in Berlijn en Den Haag nog nadrukkelijker onder de aandacht worden gebracht. Rode draad hiervoor werd gevormd door de intensievere samenwerking tussen Oost-Nederland en het Münsterland.

Nog meer hoog bezoek kwam er toen Staatssekretär für Bundes- und Europaangelegenheiten Dr. Mark Speich en zijn medewerkers van de ‘Landesvertretung Nordhrein-Westfalen beim Bund’ een bezoek aan Gelderland brachten om meer te weten te komen over flexwerken en digitale besluitvorming.

Het jaar 2019 was een jaar dat werd bekroond met de Nederlands-Duitse Regeringsconsultaties. Voor de derde keer kwamen de nationale regeringen van Nederland en Duitsland bijeen om gemeenschappelijke plannen op belangrijke politieke beleidsterreinen een push te geven – met name op het gebied van de versterking en eenwording van Europa, de gezamenlijke inspanningen voor veiligheid en defensie, klimaat, milieu en energie en digitalisering.

De Grenslandconferentie, georganiseerd op initiatief van Stephan Holthoff-Pförtner, minister van Europese Zaken van Noordrijn-Westfalen, en Raymond Knops, waarnemend minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, tevens verantwoordelijk voor grensoverschrijdende samenwerking, is een nieuwe mijlpaal in de intensivering van de Nederlands-Duitse betrekkingen en zal in de toekomst 1x per jaar plaatsvinden. De conferentie is bedoeld om de gezamenlijke prioriteiten van grensoverschrijdende samenwerking vast te leggen en om te zetten. Tijdens de eerste Grenslandconferentie in Venlo werd de Concessieovereenkomst voor de intercity tussen Eindhoven en Düsseldorf ondertekend.

Ook in breder bestuurlijk perspectief werd de samenwerking tussen Nederland en Duitsland bekrachtigd: de ‘Politieke verklaring tot samenwerking’ tussen de Benelux-landen en Noordrijn-Westfalen werd vernieuwd. De hernieuwde politieke verklaring omvat nauwere samenwerking op het gebied van interne veiligheid, energie, de chemische industrie, de arbeidsmarkt en arbeidsmobiliteit, vervoer, transport, logistiek, crisismanagement en rampenbestrijding, klimaatverandering en digitalisering. Ze bevat voor het eerst concrete themavelden waar grensoverschrijdende samenwerking expliciet gewenst is.

Ter bevordering van de grensoverschrijdende samenwerking stelden de grensprovincies Gelderland, Overijssel en Limburg hun collegeprogramma´s en coalitieakkoorden voor het eerst ook in het Duits beschikbaar. Hierin beschrijven de provincies onder andere hun doelen op het gebied van samenwerking met Duitsland en de invulling van hun rol als grensprovincie.

Het onderwerp mobiliteit stond centraal tijdens de ondertekening van de Grensoverschrijdende Werkagenda verkeer en mobiliteit, een dossier waarin Noordrijn-Westfalen en Nederland al meer dan 10 jaar succesvol samenwerken. In Zwolle maakten de deelnemende partijen de weg vrij voor een nog betere samenwerking op het gebied van verkeer, mobiliteit en logistiek, waaronder het openbaar vervoer op de korte afstand.

Ook tijdens het overleg Mobility NL – NRW bleek dat er op het gebied van mobiliteit veel ontwikkelingen zijn, met als ‘hot items’ smart mobility, logistiek, duurzaamheid en spoorverbindingen. De Rijn-Alpen-Corridor kwam eveneens aan bod. Hier wordt sinds een aantal jaren interregionaal samengewerkt tussen de regio’s en de havens. De conferentie ‘Zukunft denken – Mobilität vernetzen‘ draaide op haar beurt om diverse last-mile oplossingen voor de logistiek, verschillende apps voor personenvervoer, alsmede de inzet van nieuwe technieken voor het oplossen van mobiliteitsvraagstukken.

Hoogwater stopt niet bij de grens en dat was dan ook de aanleiding voor de zevende Nederlands-Duitse conferentie ‘Water zonder grenzen/Wasser ohne Grenzen’. Tijdens de bijeenkomst werd een vernieuwde bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst getekend en werden onderzoeksresultaten van de gezamenlijke studie ‘Overstromingsrisico grensoverschrijdende dijkringen aan de Niederrhein’ gepresenteerd. Hieruit bleek onder meer dat beide landen ten aanzien van hoogwaterbescherming van elkaar afhankelijk zijn en dat blijvende samenwerking noodzakelijk is.

De voordelen van het ‘uitgummen van de grens’ werden ook nog eens benadrukt tijdens de presentatie van het portal met grensoverschrijdende statistieken van het CBS. In het portal is arbeidsmarktinformatie vrij beschikbaar voor alle gebruikers en het laat onder andere zien waar grensarbeid veel voorkomt en gestimuleerd moet worden.

In juni vormde het Gouvernement in Maastricht het decor van de Euregionale Conferentie, waar 150 deelnemers uit het bedrijfsleven, de culturele sector, het onderwijs en van de overheid samen bekeken hoe, door het wegdenken van de grens, de stedelijke samenwerking in de Euregio Maas-Rijn kan worden verbeterd. De conferentie diende als eerste aanzet om met de steden in de Euregio Maas-Rijn een Euregionale agenda te ontwikkelen, met daaronder een uitvoeringsprogramma.

Tevredenheid heerste er over de waarborging van de structurele financiering van de GrensInfoPunten. Staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid sloot daartoe in november een overeenkomst met vertegenwoordigers van de grensregio´s. De tien infopunten aan de Nederlands-Duitse en Nederlands-Belgische grens bieden dienstverlening aan werknemers die werken, wonen of studeren in een van de buurlanden, dit van plan zijn of dit in het verleden gedaan hebben.

Daarnaast was er ruimte voor informeel samenzijn tijdens de jaarlijkse Koningsdagreceptie in Düsseldorf, de Nieuwjaarsborrel en de Sinterklaasborrel. Deze stonden allemaal in het teken van netwerken en de sterke band tussen de Nederlandse grensprovincies en de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen.

Jaaroverzicht 2018

Nu het jaar 2018 op zijn einde loopt, kijken we als team van Grenspost Düsseldorf graag terug op een paar mijlpalen van het afgelopen jaar. Een jaar waarin de Groko in Duitsland een vervolg kreeg en de vierde ambtstermijn van Angela Merkel een feit was. Een jaar waarin een aantal Euregio´s in het bijzijn van Stefan Holthoff-Pförtner, minister van Europese Zaken van de deelstaat Noordrijn-Westfalen, een jubileum vierde en waarin we de Duits-Nederlandse Commissie Ruimtelijke Ordening mochten feliciteren met haar 50-jarig bestaan.

Het jaar 2018 werd bekroond met de regeringsdialoog op 19 november. Voor het eerst in de geschiedenis van de Nederlands-Duitse samenwerking vond in Düsseldorf een overleg plaats tussen afvaardigingen van de twee regeringen. De bewindspersonen uit beide landen bereikten overeenstemming over de verdere ontwikkeling van de organisatie (governance) van grensoverschrijdende samenwerking. Bovendien was Raymond Knops, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, veelvuldig te vinden in de Nederlands-Duitse grensregio, waaronder in de Provincie Overijssel en Regio Twente, in de Achterhoek en bij de vijfde Masterclass van Fontys Crossing Borders in Venlo.

In het afgelopen jaar vonden er nog veel meer bestuurlijke en politieke ontmoetingen plaats. Zo kwamen de Regierungspräsidentinnen Birgitta Radermacher van het Bezirk Düsseldorf en Dorothee Feller van het Bezirk Münster voor een uitgebreid en officieel kennismakingsbezoek naar Gelderland en Overijssel. De provincies togen op hun beurt naar de Landtag in Nordrhein-Westfalen, waar naast de verdere intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking ook het betrekken van de jeugd bij de politiek op de agenda stond.
Duits ambassadeur Dirk Brengelmann was te gast in de euregio-rijn-maas-noord. Hij nam een kijkje bij diverse projecten op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking.

Ter gelegenheid van de actualisering van de Gemeenschappelijke Verklaring Milieusamenwerking kwam staatssecretaris Dr. Heinrich Bottermann (ministerie van Milieu van NRW) samen met de gedeputeerden van de Provincies Limburg, Overijssel en Noord-Brabant naar Maastricht. Sinds 1992 werken de provincies Gelderland, Limburg, Noord-Brabant, Overijssel en het milieuministerie van de deelstaat Noordrijn-Westfalen al structureel samen op het gebied van milieu. Daar komt nu natuur en landbouw bij.

Limburg mocht rekenen op nog meer bezoek uit Noordrijn-Westfalen. Deelstaatminister Andreas Pinkwart van Economie en Digitalisering nam een kijkje op de Brightlands Chemelot Campus en bekrachtigde hiermee de nauwe samenwerking in de chemische industrie tussen Nederland, Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen.

Minister Ina Scharrenbach liet zich voor de bouw van het nieuwe Düsseldorfse stadhuis inspireren door het cradle-to-cradle-principe van het stadskantoor in Venlo. Dit is nagenoeg helemaal energieneutraal gebouwd. Aanleiding voor haar bezoek was de ‘Heimat-Tour’ 2018, waarbij ze in zes etappes door verschillende regio´s in NRW reisde en nu ook een uitstapje over de grens waagde.

Hendrik Wüst, minister van Verkeer van NRW, was in het voorjaar op werkbezoek bij zijn Nederlandse collega Cora van Nieuwenhuizen, onder andere om te spreken over de organisatie van de verkeersstromen in het achterland van de havens, de problematiek rond bruggen en grensoverschrijdende samenwerking bij verkeersvraagstukken. Op de terugweg naar huis werd in Arnhem nog een bezoek aan Gelderse gedeputeerde Conny Bieze gebracht.

In de zomer was het voor gedeputeerden Conny Bieze, Hubert Mackus en Floor Vermeulen tijd voor een tegenbezoek aan de verkeersminister. Op de agenda stonden onder andere de corridorontwikkeling van en naar de zeehavens en NRW en het belang van samenwerking op het gebied van mobiliteit en infrastructuur.

Ook op dat vlak kon er een aantal successen worden geboekt. Er werd gelobbyd voor een kortere reistijd per trein van Amsterdam naar Berlijn. Daarnaast was er groen licht voor de verdubbeling van het spoor tussen Venlo en Viersen, dat op termijn moet worden aangesloten op het spoor naar Duisburg. Daarmee moet een rechtstreekse spoorverbinding met de havens van Zeebrugge, Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam mogelijk worden gemaakt.

Ook de busverbinding van Aalten naar Bocholt mag hopen op een voortzetting. Kreis Borken heeft instemming verleend, onduidelijk is echter nog wanneer het zover is. De financiering moet nog rond worden gemaakt en er wordt gekeken naar de inzet van kleinere bussen en het gebruik van de OV-chipkaart. Meer daarover in 2019.
In de Provincie Limburg vond men een oplossing voor een ticketprobleem in het openbaar vervoer. Sinds de zomer kunnen reizigers in de gemeenten Landgraaf, Heerlen en Kerkrade met een ‘NRW-ticket’, verkrijgbaar bij Arriva, gebruik maken van de verbindingen naar alle grote bestemmingen in de Duitse buurregio.

De bestuurders van Noordrijn-Westfalen en Nederland houden op het gebied van mobiliteit de vinger aan de pols tijdens het tweejaarlijks Mobiliteitsoverleg. Hierin draait het om hele praktische zaken zoals het afstemmen van wegwerkzaamheden, de aanleg van wegen en spoorverbindingen en het uitwisselen van verkeersgegevens. Maar er staan ook meer strategische onderwerpen op de agenda, zoals corridorontwikkeling en innovatieve oplossingen voor mobiliteitsvraagstukken.

Met de ondertekening van het gezamenlijk Memorandum grensoverschrijdende samenwerking van de Provincies Gelderland en Overijssel, de regio´s Achterhoek en Twente en de Duitse Kreise Coesfeld, Warendorf, Steinfurt en Borken alsmede Stadt en Bezirksregierung Münster, werd de weg vrij gemaakt voor de ontwikkeling van concrete samenwerking in deze grensregio. Ook de stuurgroep van ‘Grenzhoppers’ tekende een strategiedocument grensoverschrijdende samenwerking. Elf Nederlandse en Duitse burgemeesters alsmede twee adviserende leden bekrachtigden daarmee hun voornemen om op de werkvelden arbeidsmarkt, bedrijfsleven, onderwijs, toerisme/cultuur, sport en mobiliteit de handen over de landsgrenzen heen sterker ineen te slaan.

Na dit geslaagde jaar kijken we vol vertrouwen uit naar ‘Beneluxjaar’ 2019 in Noordrijn-Westfalen. Bovendien is 2019 het jaar van de Grenslandconferentie, waarbij alle relevante actoren uit de grensregio van Nederland en Noordrijn-Westfalen bijeenkomen om thematische prioriteiten voor grensoverschrijdende samenwerking in een ‘grensagenda’ vast te leggen.
Daarnaast kijken we uit naar het bezoek van Hendrik Wüst aan Zwolle in het kader van het Mobiliteitsoverleg en de werkbezoeken van de ambassadeurs Wepke Kingma en Dirk Brengelmann aan Oost-Nederland en het Münsterland. 2019 gaat een veelbelovend jaar worden.