“Nederlanders en Duitsers vormen een winning team wanneer culturele sterktes met elkaar verbonden worden”

Grensoverschrijdende samenwerking is booming in de Achterhoek. Daar werd in 2016 namelijk Grenzhoppers opgericht, een netwerk waarin maar liefst 360 Nederlandse en Duitse gemeenten, organisaties en ondernemers zich samen sterk maken voor samenwerking met de buren. Wat zijn belangrijke thema’s? En wat willen de Grenzhoppers precies bereiken? Nicky Eppich, coördinator van de Grenzhoppers en Adviseur Public Affairs & Internationaal bij gemeente Winterswijk, vertelt er meer over.

Mevrouw Eppich, kunt u kort eens uitleggen wat Grenzhoppers precies is? Wie mag zich erbij aansluiten? En wat wordt er zoal georganiseerd?

“Grenzhoppers is vanuit de gemeenten Aalten, Winterswijk en Oost Gelre bottom-up opgericht. Het is een vrijwillig netwerk waar mensen die grensoverschrijdend samen willen werken, elkaar kunnen ontmoeten. Het Grenzhoppers-netwerk bestaat uit gemeenten, (culturele) organisaties, burgers en ondernemersverenigingen. Iedereen is welkom. We hebben inmiddels ook leden vanuit andere streken, zoals Limburg, Overijssel en Drenthe. Zij haken aan om te ontdekken hoe we het netwerk hebben opgezet en om samen te werken.”

“Binnen het netwerk wordt er binnen vier themagebieden – toerisme, economie/arbeidsmarkt, cultuur & onderwijs en sport & gezondheid – gewerkt aan de realisatie van concrete projectideeën ten behoeve van de Nederlands-Duitse samenwerking in de Regio Achterhoek en de Kreis Borken. Elke 6-8 weken organiseren we per onderwerp een werkgroepbijeenkomst. Daarnaast vindt er elk jaar een plenaire netwerkbijeenkomst voor alle Grenzhoppers plaats en is er een cross border-meeting voor onze ondernemers. Daarbij nodigen we ook de politiek uit.”

Waarom werd Grenzhoppers opgericht? Wat wil het netwerk precies bereiken?

“Langs de grenzen van ons land wordt natuurlijk al jaren grensoverschrijdend samengewerkt, maar dat gebeurt altijd ad hoc. Muziekverenigingen die elkaar weten te vinden, een grensoverschrijdend voetbaltoernooi, een Internationale vrouwendag: het gaat of ging vaak in golfbewegingen. Vaak wist men elkaar niet te vinden of waren mensen niet op de hoogte van het bestaan van vergelijkbare initiatieven in het buurland. Daardoor is het wiel heel vaak opnieuw uitgevonden.”

“De Grenzhoppers zijn dan ook opgericht om een strategische, duurzame en toekomstgeoriënteerde grensoverschrijdende samenwerking te realiseren – en dat in een stevige, creatieve en innovatieve regio. Met andere woorden: elkaar ontmoeten, kennis uitwisselen en praktische grensoverschrijdende projecten realiseren. Je merkt dat hoe vaker je elkaar ziet, hoe beter het contact wordt. Dat zie je bijvoorbeeld ook bij de burgemeesters die elkaar nu regelmatig ontmoeten. Ze pakken makkelijker de telefoon om een collega-burgemeester uit het andere land op te bellen als ze een vraag hebben. Binnen het netwerk spreekt iedereen overigens zijn eigen taal, zoals we dat hier in de EUREGIO eigenlijk altijd doen, en dat gaat prima.”

Wat zijn belangrijke thema’s voor Grenzhoppers?

De thema’s die we in de werkgroepen gedefinieerd hebben, zijn van groot belang. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat er twee aspecten zijn die voor ondernemers een belemmering vormen bij het grensoverschrijdende samenwerken: taal en cultuur. Om ondernemers te helpen bij het grensoverschrijdend zakendoen, hebben we de Grenzhoppers Business School opgezet. Hier organiseren we taal- en cultuurworkshops. Daarnaast worden er korte cursussen gegeven op het gebied van Duits-Nederlandse zakelijke communicatie of juridische grensoverschrijdende vraagstukken.”

“Laatst hebben we bijvoorbeeld een cursus Duits voor winkelpersoneel gegeven. Hier werd zeer positief op gereageerd: de cursus was binnen twee dagen volgeboekt. Verder proberen wij de grensstreek wat dichter bij Den Haag te brengen. We nodigen regelmatig Kamerleden uit om een dagje mee te lopen, om ze zo de mogelijkheid te geven de belemmeringen en uitdagingen in de praktijk mee te maken.”

Hoe gaat het nu met de grensoverschrijdende samenwerking in de Achterhoek?

De grensoverschrijdende samenwerking in het algemeen heeft in de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen. Dat heeft te maken met mensen die binnen het Grenzhoppers-netwerk actief zijn, met de collega’s van de EUREGIO die met de Grenzhoppers samen de krachten bundelen, met de collega’s van Grenspost Düsseldorf, maar ook met de bestuurders die in de grensstreek op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking het voortouw nemen. In de Achterhoek is dat bijvoorbeeld de burgemeester van Winterswijk, Joris Bengevoord. In Kreis Borken hebben we Dr. Christoph Holtwisch, burgemeester van Vreden. Dat zijn netwerkers, ambassadeurs op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking. Zij kunnen anderen enthousiasmeren en grensoverschrijdende projecten naar een hoger niveau brengen. En inmiddels weet ook minister Raymond Knops van het bestaan van de Grenzhoppers. Hij heeft aangegeven volgend jaar een dagje stage te willen lopen bij het netwerk.”

Wat zijn volgens u belangrijke voorwaarden voor een goede samenwerking tussen Nederland en Duitsland?

“Vertrouwen, geduld en begrip voor elkaars verschillen. Hoe langer je samenwerkt, hoe beter je de verschillen tussen de landen begrijpt. Op een gegeven moment begrijp je de reactie van je Duitse of Nederlandse collega tijdens een vergadering veel beter, en verandert irritatie in begrip voor elkaar. Hiërarchieën bestaan in Duitsland bijvoorbeeld sterker dan in Nederland, zeker als je werkt met collega’s van overheden. Beslissingen die je als Nederlandse ambtenaar meestal snel kunt nemen hebben in Duitsland vaak meer tijd nodig, omdat meerdere leidinggevenden iets moeten vinden van het proces of het onderwerp. Dat kan vertragend werken.”

Wat waardeert u als Duitse aan de Nederlanders? En wat kunnen Nederlanders volgens u van Duitsers leren?

“Ik heb inmiddels twee nationaliteiten en woon al 26 jaar in Nederland, waardoor ik soms niet meer weet of ik me meer Duits of Nederlands voel. De verschillen tussen de landen vervagen voor mij steeds meer. Ik denk wel dat Duitsers iets kunnen leren van de pragmatische aanpak die Nederlanders vaak hanteren. “We zien wel waar het schip strandt”, in plaats van alles tot in detail te willen uitzoeken voordat ze beginnen. Een voordeel van de gestructureerde aanpak van de Duitsers is echter wel dat ze efficiënter vergaderen en dat hun vergaderingen vaak dus korter zijn.”

“Nederlandse collega’s gaan heel vriendschappelijk met elkaar om: ze tutoyeren elkaar en vertellen wat ze in het weekend hebben gedaan. Duitsers waarderen dat. Nederlanders kunnen daarentegen leren van de respectvolle manier waarop Duitsers met elkaar omgaan: niet meteen erop los bulderen, maar elkaar terughoudend en met respect leren kennen. Ik denk daarom dat als je iets op een Nederlands-Duitse manier aanpakt en de culturele verschillen en sterktes met elkaar verbindt, je een winning team vormt.”

Wat vindt u persoonlijk het leukste aspect van grensoverschrijdende samenwerking?

“Er zit veel energie in grensoverschrijdende samenwerking. Dat vind ik steeds weer verbazingwekkend mooi! Mensen zijn jaren, soms hun leven lang bezig om de grensstreek nog mooier te maken. Dat je zo veel verschillende mensen leert kennen en dat je steeds weer voor nieuwe uitdagingen staat, dat je kleine en soms grotere successen boekt waardoor grensbelemmeringen steeds wat vervagen – ook dat vind ik mooi.”

Stuurgroep ‘Grenzhoppers’ ondertekent strategiedocument grensoverschrijdende samenwerking

De stuurgroep van Grenzhoppers, de zogeheten ‘NL 5 / D 6 + 2’, heeft een strategiedocument over grensoverschrijdende samenwerking 2019 – 2022 ondertekend. Op 26 november 2018 kwamen elf burgemeesters en gemeenteraadsleden uit de Achterhoek en Kreis Borken daartoe bijeen in Groenlo.

De bijeenkomst werd getekend in het bijzijn van de Landrat van Kreis Borken, Dr. Kai Zwicker. De EUREGIO, adviserend lid van deze groep, werd vertegenwoordigd door Joris Bengevoord, burgemeester van de gemeente Winterswijk.

Ambities voor grensoverschrijdende samenwerking

Annette Bronsvoort, burgemeester van de gemeente Oost Gelre, waartoe Groenlo behoort, verwelkomde de leden in de onlangs geopende brouwerij ‘Brouwersnös’ in de gemeente Oost Gelre. “Vandaag ontmoeten we elkaar in een informele sfeer. We hebben de ambitie om intensief over de landsgrenzen heen samen te werken en dat bevestigen we vandaag door dit document te ondertekenen”, zei ze in haar openingsspeech. De groep ‘NL 5 / D 6 +2’ werd dit jaar opgericht. De ‘Grenzhoppers’ werden gelanceerd in de zomer van 2016.

Actief op zes werkvelden

Het strategiedocument bestaat uit zes thema’s: arbeidsmarkt, bedrijfsleven, onderwijs, toerisme/cultuur, sport en mobiliteit. De bedoeling is dat de burgemeesters uit de stuurgroep Nederlands-Duitse bestuurlijke tandems gaan vormen. De deelnemende gemeenten hopen dat dit zal leiden tot een intensievere grensoverschrijdende samenwerking.  “Het doel van dit document is om de grensoverschrijdende samenwerking en lobby in de grensregio Achterhoek- Kreis Borken op de genoemde thema’s te sturen”, aldus Nicky Eppich van Grenzhoppers. “Per thema wordt er een Duits-Nederlands bestuurders-duo gevormd dat zich samen met de Grenzhoppers werkgroepen gaat inzetten voor specifieke knelpunten binnen dit thema.
Binnen het werkveld Economie/Arbeidsmarkt zal in december 2018 de Grenzhoppers School worden opgericht. De school zal cursussen en workshops gaan aanbieden voor ondernemers, culturele instellingen of horeca op het gebied van taal en cultuur. “Dit zijn de grootste twee obstakels in ons grensgebied”, aldus Eppich.

Stuurgroep ‘NL 5 / D 6 +2’

Tot de ‘NL 5’ behoren de Nederlandse burgemeesters Annette Bronsvoort (burgemeester van de gemeente Oost Gelre), Joris Bengevoord (burgemeester van de gemeente Winterswijk), Anton Stapelkamp (burgemeester van de gemeente Aalten), Joost van Oostrum (burgemeester van de gemeente Berkelland) en Otwin van Dijk (burgemeester van de gemeente Oude IJsselstreek). De “D 6” bestaat uit Dr. Christoph Holtwisch (burgemeester van Vreden), Peter Nebelo (burgemeester van Bocholt), Michael Carbanje (burgemeester van Isselburg), Jürgen Bernsmann (burgemeester van Rhede), Mechtild Schulze-Hessing (burgemeester van Borken) en Christian Vedder (burgemeester van Südlohn). De toevoeging ‘+ 2’ staat voor de adviserende leden. Dat zijn Dr. Kai Zwicker, Landrat van Kreis Borken, en Christoph Almering, directeur-bestuurder van de EUREGIO.

Op de foto: v.l.n.r – 1e rij: Dr. 1. Kai Zwicker (Landrat Kreis Borken), Annette Bronsvoort (burgemeester Gemeente Oost Gelre), Joris Bengevoord (burgemeester Gemeente Winterswijk), Dr. Christoph Holtwisch (burgemeester Gemeente Vreden), Bert Kuster (wethouder Gemeente Oude IJsselstreek), Anton Stapelkamp (burgemeester Gemeente Aalten). 2e rij: Michael Carbanje (burgemeester van Isselburg), Jürgen Bernsmann (burgemeester van Rhede), Norbert Nießing (wethouder Stadt Borken), Peter Nebelo (burgemeester van Bocholt), Christian Vedder (burgemeester van Südlohn), Joost van Oostrum (burgemeester van Berkelland)

Bürgermeister tagen zu grenzüberschreitender Zusammenarbeit

Nach einem ersten Treffen im März 2018 fand am 7. September 2018 das Folgetreffen der Grenzhoppers-Steuerungsgruppe statt. Diese Gruppe besteht aus fünf Bürgermeistern aus der Regio Achterhoek und sechs Bürgermeistern aus dem Kreis Borken. Im “kult”-Kulturzentrum Westmünsterland in der Stadt Vreden wurde das gemeinsame Strategiedokument zur grenzüberschreitenden Zusammenarbeit abschließend besprochen.

Dieses Strategiedokument wird nun in den einzelnen Städten beraten und soll beim nächsten Treffen der Steuerungsgruppe im November unterschrieben werden.

Sechs Themenbereiche für die deutsch-niederländische Zusammenarbeit

Die Grenzhoppers-Steuerungsgruppe formulierte in dem Dokument sechs Themenbereiche, auf die sie im Jahr 2019 den gemeinsamen Fokus legen wollen: Arbeitsmarkt, Unternehmen, Bildung, Tourismus & Kultur, Sport & Gesundheit und Mobilität & Erreichbarkeit. Außerdem erhielten die Bürgermeister Informationen zur geplanten Grenzhoppers-Business School. Diese Projekte sollen Grenzbarrieren auf dem Arbeitsmarkt minimieren und Unternehmer ermutigen, grenzübergreifend miteinander zusammenzuarbeiten.

Bürgermeister aus 11 Kommunen

Zu der Grenzhoppers-Steuerungsgruppe gehören auf deutscher Seite Vertreter der Städte Bocholt, Borken, Isselburg, Rhede, Südlohn und Vreden. Auf niederländischer Seite zählen dazu die Vertretungen der Gemeenten Aalten, Berkelland, Oude Ijsselstreek, Winterswijk und Oost Gelre. Beratend kommen der Kreis Borken und die EUREGIO hinzu. Das nächste Treffen ist für den 26. November 2018 beim jährlichen Cross Border Meeting bei der Firma Tobit in Ahaus geplant.

Foto: (c) Stadt Bocholt

Lentediner: de blik gericht op de belangen van het grensgebied

Het Lentediner van de Regio Achterhoek bood de gelegenheid om van gedachten te wisselen met leden van de Tweede Kamer in Den Haag. Het doel: de Nederlandse parlementariërs attent maken op de belangen van het grensgebied.

Het Lentediner van de Regio Achterhoek bood de gelegenheid om van gedachten te wisselen met leden van de Tweede Kamer in Den Haag. Het doel: de Nederlandse parlementariërs attent maken op de belangen van het grensgebied. Dit bijzondere diner werd georganiseerd door Grenzhoppers, een Nederlands-Duits netwerk van gemeenten, bedrijven en culturele instellingen in de Regio Achterhoek en Kreis Borken.

Van Duitse zijde waren de burgemeesters Jürgen Bernsmann (Rhede), Michael Carbanje (Isselburg), Dr. Christoph Holtwisch (Vreden), Helmut Könning (Stadtlohn) en Christian Vedder (Südlohn) aanwezig, alsmede voor Kreis Borken Landrat Dr. Kai Zwicker. Van Nederlandse zijde waren de burgemeesters Joris Bengevoord (Winterswijk), Mark Boumans (Doetinchem), Annette Bronsvoort (Oost Gelre), Anton Stapelkamp (Aalten) en Joost van Oostrum (Berkelland) naar Den Haag afgereisd.

Raymond Knops, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en Clemens Cornielje, commissaris van de Koning in de Provincie Gelderland, heetten de gasten welkom in Den Haag. Tijdens de gesprekken werd duidelijk, dat veel dagelijkse problemen in de grensstreek – bezien vanuit Haags perspectief – letterlijk en figuurlijk “heel ver weg zijn”. Zo zijn er bijvoorbeeld nog altijd obstakels als men in het buurland wil gaan werken of studeren. De juridische voorschriften op het gebied van arbeidsrecht, pensioenen en sociale verzekeringen moeten daarvoor echter op landelijk niveau worden aangepast.

Ook andere specifieke problemen van de Duits-Nederlandse grensstreek kwamen aan bod om ze onder de aandacht te brengen van de Nederlandse parlementariërs: meer dan 20 parlementsleden waren te gast tijdens het Lentediner.

In de ochtend van dag 2 stond een ontvangst op de Duitse ambassade in Den Haag op het programma.

Foto (c) Kreis Borken: V.l.n.r.: Joost van Oostrum, Christian Vedder, Helmut Könning, Tom Lamers, Nicky Eppich, Dr. Kai Zwicker, Marcel Teunissen, Remco Dijkstra (Parlamentsmitarbeiter), Joris Bengevoord, Jürgen Bernsmann, Michael Carbanje, Anton Stapelkamp, Dr. Christoph Holtwisch, Freddy Heinzel en Annette Bronsvoort.