Europees Comité van de Regio’s neemt Resolutie GROS aan

Grensoverschrijdende samenwerking moet weer bovenaan de beleidsagenda van de Europese Unie (EU) komen te staan. Daartoe heeft het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) op 1 juli een resolutie aangenomen. Hierin wordt de Europese Commissie  onder andere opgeroepen om met een voorstel te komen om grensoverschrijdende samenwerking in geval van toekomstige crises in stand te houden. De resolutie bevat meerdere voorstellen om de grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren en roept de Europese Commissie op om gevolg te geven aan reeds bestaande wetgeving en verdragen, waarvan de uitvoering vaak nog voor verbetering vatbaar is.

 

De COVID-19-pandemie was een van de grootste uitdagingen voor de grensoverschrijdende samenwerking in de afgelopen decennia, en had ernstige gevolgen voor het bedrijfsleven en de mobiliteit van veel regio’s en voor de toegang van burgers tot hulpdiensten. Ook voor het uitbreken van de pandemie kampten veel grensregio’s al met een groot aantal specifieke regionale belemmeringen.

Grensoverschrijdende samenwerking waarborgen

In de resolutie, die door alle fracties van het CvdR wordt gesteund en die zal dienen als bijdrage aan de Conferentie over de toekomst van Europa, roept het CvdR de Europese Commissie op om met een voorstel te komen voor de instandhouding van grensoverschrijdende samenwerking en grensoverschrijdend leven over land en over zee in geval van een nieuwe crisis in de hele EU of op regionaal niveau. Dit voorstel moet inhouden dat de binnengrenzen van de EU open blijven zodat het vrije verkeer  van personen en de levering van grensoverschrijdende diensten gewaarborgd zijn en de interne markt en het Schengengebied volledig en soepel kunnen functioneren.

Euregio’s essentieel instrument

Verder dringt het CvdR er bij de Europese Commissie en de lidstaten op aan om de rol van de Euroregio’s als essentieel instrument voor de Europese integratie en cohesie te erkennen. Deze regio’s smeden een Euregionale identiteit, stellen gezamenlijke strategieën vast, proberen de kosten die voortvloeien uit de grensoverschrijdende context te minimaliseren en staan garant voor lokale samenwerking. Daarom zou de rol van de Euregio’s in de grensoverschrijdende samenwerking bevorderd moeten worden en zouden zij meer financiële steun moeten krijgen, aldus de resolutie.

Vrij baan voor hulpdiensten

Ook wordt de Europese Commissie in de resolutie opgeroepen maatregelen voor te stellen waardoor personeel en voertuigen van hulpdiensten te allen tijde vrij de grenzen kunnen passeren. Verder wordt gewezen op de noodzaak om grensoverschrijdende overheidsdiensten te verbeteren en naar een hoger plan te tillen. Datzelfde geldt voor het opstellen van gezamenlijke grensoverschrijdende rampenplannen om in geval van nood beter voorbereid te zijn en beter te kunnen reageren. Ook wordt benadrukt dat grensoverschrijdende structuren, zoals de Europese Groeperingen voor Territoriale Cohesie (EGTS), een prominentere rol moeten krijgen bij het beheer van grensoverschrijdende gebieden, aangezien zij zich in een unieke positie bevinden om dit te doen.

Verbetering uitvoering wetgeving

Het CvdR wijst er ook op dat de EU al over veel wetgeving en verdragen beschikt die het leven van de burgers aanzienlijk kunnen verbeteren en belemmeringen in grensregio’s kunnen wegnemen. Er zijn echter nog veel problemen met de tenuitvoerlegging ervan. In de resolutie wordt er dan ook bij de Europese Commissie op aangedrongen om de tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving te evalueren en de follow-upcapaciteit te versterken, zodat alle EU-wetgeving op alle niveaus naar behoren wordt uitgevoerd.

De volledige tekst van de resolutie is hier  in te zien.

Extra EU-vaccins toch niet voor grensregio

Op dinsdag 9 maart deden de hoogste bestuurders van de Duitse Kreise Borken, Euskirchen, Heinsberg, Kleve en Viersen en van de Städteregion Aachen in een brandbrief een dringend beroep op minister-president Armin Laschet van Noordrijn-Westfalen en de minister van Volksgezondheid van deze deelstaat, Karl-Josef Laumann, om in de Duitse grensregio extra coronavaccins uit de Europese Unie ter beschikking te stellen. De Landrat van Kreis Borken, dr. Kai Zwicker, nam het initiatief hiervoor, omdat de besmettingscijfers in de grensregio van Noordrijn-Westfalen met Nederland en België gemiddeld hoger zijn dan in Duitsland als geheel. Na een eerdere toezegging van Land NRW heeft dr. Mark Speich, staatssecretaris van Nationale en Europese Zaken van Noordrijn-Westfalen, inmiddels laten weten dat de extra vaccins toch niet naar de grensregio met Noordrijn-Westfalen zullen gaan. Andere grensregio’s als het Saarland krijgen de voorkeur. Of het Nederlandse grensverkeer daadwerkelijk verantwoordelijk is voor de hogere besmettingscijfers in de grensregio’s, is overigens niet bewezen.

De Europese Commissie kondigde op 10 maart aan om vier miljoen extra doses van het BioNTech-Pfizer-vaccin in heel Europa ter beschikking te stellen. Deze zijn bedoeld voor het gebruik in hotspots, met name in grensregio’s. Ook Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, onderstreepte het belang van de extra vaccins. “Door gericht gebruik te maken van de vaccins waar ze het meest nodig zijn, met name in grensregio’s, zullen deze doses ook het vrije verkeer van goederen en personen helpen waarborgen of herstellen.”

Hoewel de grensregio’s met Noordrijn-Westfalen dus voorlopig niet mogen rekenen op extra vaccins, houdt Landrat dr. Kai Zwicker echter vast aan zijn eis: “We weten niet of er sprake is van import van het coronavirus uit Nederland, maar extra vaccins blijven nodig om stappen te kunnen zetten bij de indamming van de verdere verspreiding van het virus. Daarnaast kunnen we er zo voor zorgen dat de Nederlands-Duits-Belgische grens open kan blijven voor noodzakelijk verkeer.”

Ook de hoogste bestuurders van de Landkreise Emsland, Leer en Grafschaft Bentheim riepen de regering van hun deelstaat Nedersaksen vorige week op tot het beschikbaar stellen van meer vaccins voor de grensregio.  Of er gehoor wordt gegeven aan deze oproep is momenteel nog niet bekend.

Nederland ontvangt 169.000 extra vaccins uit de Europese Unie. Van regionale prioritering is echter geen sprake, zo liet het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op aanvraag weten: de vaccins zullen algemeen worden ingezet.

Bijzondere ‘bufferfunctie’

In hun brandbrief stelden de ondertekenaars dat de grensregio’s een bijzondere ‘bufferfunctie’ hebben en drongen er daarom bij Noordrijn-Westfalen op aan om de grensregio’s zo snel mogelijk te voorzien van extra vaccins: “Door steeds meer inwoners van gebieden met hoge besmettingscijfers in te enten, hebben de vaccinaties direct een breder effect op het tegengaan van de verdere verspreiding van het virus.”