Provinciale coalitieakkoorden en collegeprogramma´s: grensoverschrijdende speerpunten samengevat

In provinciale coalitieakkoorden en collegeprogramma´s maken provincies hun doelen en plannen voor de aankomende jaren bekend. De grensprovincies Overijssel, Gelderland en Limburg hebben onlangs de collegeprogramma´s en coalitieakkoorden voor de periode van 2019 tot 2023 gepubliceerd. In deze akkoorden bespreken de provincies onder andere hun rol als grensprovincie en hun doelen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland.

Samen bouwen aan Overijssel

Overijssel heeft een sterke economie en een gunstige concurrentiepositie, omdat de provincie direct aan het Duitse Ruhrgebied grenst. Uit het coalitieakkoord blijkt dat Overijssel de internationale economische concurrentiepositie verder wil verbeteren. Dat wil de provincie bewerkstelligen door het bevorderen van de arbeidsparticipatie en door het verhogen van de digitale competenties van haar inwoners. Overijssel ziet in dat de digitale ontwikkelingen aanpassing vereisen en heeft daarom plannen opgesteld die ervoor moeten zorgen dat alle inwoners van Overijssel leren omgaan met de nieuwe technologie.

Daarnaast wil Overijssel de infrastructuur uitbreiden, zodat het reizen tussen de provincie en onder meer Duitsland makkelijker wordt. Omdat Overijssel schoon en veilig vervoer nastreeft, moedigt de provincie openbaar vervoer en vervoer over het water aan. Overijssel streeft naar het toegankelijker maken van milieuvriendelijke transportvormen, zodat de Overijsselse inwoners en bedrijven makkelijker de stap naar Duitsland kunnen maken.

In het coalitieakkoord noemt Overijssel de samenwerking met de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen als belangrijkste grensoverschrijdende speerpunten. De afgelopen jaren is er gewerkt aan diverse grensoverschrijdende samenwerkingsagenda´s en de komende jaren staan dan ook in het teken van de uitvoering hiervan.

Limburg: Vernieuwend verbinden

Limburg grenst niet alleen aan Duitsland, maar ook aan België. Vanwege deze ligging heeft de provincie grensoverschrijdende samenwerking en infrastructuur hoog op de agenda staan. In haar collegeprogramma laat Limburg weten dat zij op het gebied van duurzaamheid en infrastructuur en op economisch gebied de samenwerking met Duitsland wil uitbreiden. Een grote grensoverschrijdende samenwerking tussen Limburg en Duitsland is de luchthaven Maastricht Aachen. In het collegeprogramma uit Limburg zich positief over deze grensoverschrijdende samenwerking.

Een andere samenwerking met Duitsland die Limburg waardeert, is de Euregio. Limburg steunt de GrensInfoPunten, de agenda van de Euregio en de Grenslandconferentie en draagt bij aan het Euregionale programma ‘Working on Europe’. Ook het Institute for Transnational and Euregional cross border cooperation and Mobility (ITEM) mag rekenen op steun. De provincie plaatst echter wel de kanttekening dat er een betere taak- en rolverdeling moet komen tussen de frontoffices van de GrensInfoPunten en de backoffices van het team Grensoverschrijdend Werken en Ondernemen van de Belastingdienst en Bureau Duitse Zaken van de Sociale Verzekeringsbank. Uit het coalitieakkoord blijkt verder dat de provincie de grensoverschrijdende samenwerking binnen de Euregio ondere andere wil uitbreiden door meer arbeidskrachten uit de Euregio te halen en door een Euregionaal ontmoetingscentrum op te bouwen. Zo’n ontmoetingscentrum biedt de bewoners van de Euregio de mogelijkheid om informatie over het wonen en werken in het grensgebied in te winnen, zodat het makkelijker wordt om de stap over de grens te maken.

Om de samenwerking met Duitsland verder te kunnen uitbreiden, vindt Limburg het belangrijk dat haar inwoners meer kennis over het buurland opdoen. Limburg ziet de basis voor grensoverschrijdend denken en handelen niet voor niets in het verenigingsleven en het onderwijs. De provincie wil dat kinderen op school Euregionale vaardigheden leren, zodat zij kunnen bijdragen aan ontwikkelingen in de Euregio. Daarnaast wil Limburg dat schoolkinderen meer kennis op het gebied van digitale vaardigheden krijgen, zodat ze de internationale digitale ontwikkelingen kunnen bijbenen.

Samen voor Gelderland

Ook voor Gelderland staat grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland hoog in het vaandel. Voor Gelderland ligt de focus daarbij op de deelstaat Noordrijn-Westfalen, die direct aan Gelderland grenst. Gelderland vindt het belangrijk dat haar inwoners meer leren over de Duitse taal en cultuur, zodat de drempel om contact te maken met het buurland lager wordt. Gelderland laat in het coalitieakkoord weten dat er in de komende jaren in het kader van taalprogramma’s aandacht aan het vergaren van kennis over Duitse taal en cultuur zal worden geschonken, zowel binnen als buiten het regulier onderwijs. De provincie is overtuigd dat synergieën tussen Nederlandse en Duitse onderwijssystemen (mbo en hbo) een positieve impuls kunnen geven aan het concurrentievermogen van de regio. Dit is noodzakelijk voor een goede economische ontwikkling, maar ook omdat Gelderland de verbinding is tussen de Randstad en Ruhrgebied. Gelderland vormt de logistieke corridor tussen beide Europese centra met snelwegen, de grote rivieren en de Betuwe-spoorlijn als belangrijke schakels. Ook kijkt de provincie naar mogelijkheden voor regionale OV-verbindingen met Duitsland. Gelderland is aan het onderzoeken hoe het openbaar vervoer tussen Gelderland en Noordrijn-Westfalen kan worden verbeterd.

Grensoverschrijdende samenwerking bevorderen

Uit de coalitieakkoorden blijkt dat alledrie de grensprovincies de samenwerkingen met Duitsland belangrijk vinden. Uit de akkoorden blijkt dat zij de grensoverschrijdende samenwerking graag willen verbeteren en uitbreiden, omdat zij denken dat er op dat gebied nog veel te halen valt.
De (samengevatte) coalitieakkoorden komen ook in het Duits beschikbaar.

De reeds beschikbare akkoorden kunnen hieronder worden gedownload.

Coalitieakkoord Provincie Overijssel
Coalitieakkoord Provincie Gelderland
Collegeprogramma Provincie Limburg
Koalitionsvertrag Provinz Overijssel Deutsch
Zusammenfassung Koalitionsvertrag Provinz Gelderland Deutsch

Duitsland zet in coalitieakkoord vol in op Europa

De Rijksdag

De CDU/CSU en SPD hebben na bijna twee weken intensief onderhandelen een akkoord bereikt over de voortzetting van de Grote Coalitie (‘GroKo’). Het regeerakkoord gaat nu ter beoordeling naar de leden van de SPD.

Es ist geschafft: na een laatste marathonsessie van 24 uur ligt er een Duits coalitieakkoord op tafel. Het waren de langste naoorlogse regeringsonderhandelingen ooit in Duitsland. Maar liefst 136 dagen geleden gingen de Duitsers naar de stembus om een nieuwe regering te kiezen.

Na het mislukken van het coalitieoverleg tussen CDU/CSU, de Groenen en liberale FDP zwichtte SPD-leider Schulz – ondanks de grote verkiezingsnederlaag van zijn partij – toch voor de druk om een nieuwe GroKo te smeden. En met succes, blijkt nu. Hoewel, het nieuwe akkoord moet begin maart nog wel worden goedgekeurd door de 463.723 leden van de SPD. CDU/CSU houdt zo’n ledenraadpleging niet.

In het akkoord is vastgelegd dat de CSU ministers aanlevert voor Ontwikkelingssamenwerking, Verkeer en Digitalisering en Binnenlandse Zaken. Partijchef Horst Seehofer wordt hierbij genoemd als mogelijke minister voor Binnenlandse Zaken. De CDU krijgt de portefeuilles Defensie, Economie, Landbouw, Onderwijs en Gezondheid. De sociaaldemocraten mogen ministers leveren voor de posten Buitenlandse Zaken, Financiën, Werkgelegenheid, Justitie, Milieu en Gezinszaken. De huidige burgemeester van Hamburg, Olaf Scholz, wordt genoemd als minister van Financiën. Dit leverde bondskanselier Merkel vanuit de eigen achterban de nodige kritiek op, omdat ze bij het afstaan van dit belangrijke ministerie aan de SPD teveel water bij de wijn zou hebben gedaan. SPD-leider Martin Schulz zal mogelijk minister van Buitenlandse Zaken worden. Hij zou dan het voorzitterschap van de SPD aan Andrea Nahles, nu voorzitter van de SPD-fractie in de Bondsdag, willen overdragen.
Het akkoord voorziet een begroting met prioritaire uitgaven van tenminste 46 miljard euro. Voor de jaren 2018 tot 2021 zijn er voor de begroting uitgaven ter hoogte van 1,392 biljoen euro voorzien.

Europa centraal

In het onderhandelaarsakkoord wordt onvoorwaardelijk gekozen voor Europa. Europa vormt het eerste hoofdstuk van het akkoord en daarmee geven de partijen een belangrijk signaal af. Duitsland kiest openlijk voor een sterk Duits-Franse as om de EU te versterken en daarnaast zullen deze twee landen middels bilaterale verdragen zich ook los van de EU inzetten als gezamenlijke ‘Innovationsmotor’. Daarnaast zetten onze oosterburen sterk in op buurland Polen.

Goed nieuws voor de grensregio´s: Structuur- en cohesiefondsen moeten behouden blijven en beschikbaar zijn in alle regio´s – ook in de beter presenterende. Het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) moet verder uitgebouwd worden. De intensivering van investeringen in de infrastructuur biedt wellicht kansen voor grensoverschrijdende verbindingen.

Door middel van een ‘Schienenpakt’ willen de partijen het aantal treinreizigers voor 2030 flink verhogen en goederenvervoer over het spoor intensiveren. Tot 2025 moet 70 procent van het spoornetwerk in Duitsland – ook regionale – worden geëlektrificeerd. Hier liggen wellicht kansen voor de elektrificatie van de treinverbinding tussen Enschede en Münster. De concessie van de huidige dieseltreinen vervalt in 2026. Daarnaast wordt er gewerkt aan een landelijk systeem voor e-ticketing. Bovendien komt er een versnellingswet voor het plannen en bouwen voor verkeer, infrastructuur, energie en wonen.

Vrij baan  voor digitalisering

Net als vier jaar geleden vormt digitalisering een van de prioriteiten van de GroKo: anders dan toen moet de overgang van koper naar glasvezel nu wel slagen. Heel Duitsland moet worden uitgerust met snel internet en 5G-netwerken. Daarnaast moet er gratis wifi beschikbaar komen in alle openbare gebouwen, in treinen en op stations van de Deutsche Bahn. Vanaf 2025 moet het recht op snel internet wettelijk worden verankerd. Er komt een fonds van 10-12 miljard euro om de uitbouw van breedbandinternet mogelijk te maken. Ook moeten ‘gaten’ in het bestaande netwerk worden gedicht. Onduidelijk is hoe met gaten in het grensgebied wordt omgegaan.

Balans tussen Industrie en Milieu

De GroKo onderschrijft het belang van klimaat- en milieubescherming, maar benadrukt tegelijkertijd dat het belangrijk is om Duitsland als vestigingslocatie voor industrie aantrekkelijk te houden. Energie-intensieve bedrijven blijven een bijzondere status houden. Hoewel de schadelijke emissies stijgen en de klimaatdoelstellingen van 2020 niet zullen worden gehaald, is er geen datum voor de uitstap uit kolenstroom. Om insecten tegen uitsterven te beschermen, is overeenstemming bereikt over een actieprogramma. Het gebruik van de omstreden pesticide glyfosaat wordt zo snel mogelijk beëindigd. Daarnaast komt er een verbod op gentechniek in de landbouw. Het doden van ‘probleemwolven’ wordt toegestaan.
Een dieselverbod moet vermeden worden door betere motoren. Er komt in Duitsland een landelijk dekkend netwerk met laadpalen voor elektroauto´s.

Onderwijs en Arbeidsmarkt

Het onderwijs valt in Duitsland onder de verantwoordelijkheid van de deelstaten en de gemeenten. Tot nu toe bestaat er een wet die inmenging (en daarmee ook financiële steun) door de Bundesregierung verbiedt. Dit ‘Kooperationsverbot’ wordt nu afgeschaft. In de toekomst mag de regering van kinderopvang tot universiteit maatregelen van de deelstaten voor beter onderwijs vragen. Daarvoor heeft de regering meerdere miljarden gereserveerd.
Verder komt er een toelatingsbeleid voor toptalenten uit het buitenland. Uitwisselingsprogramma´s als Erasmus+ moeten meer financiële armslag krijgen en de jeugdwerkloosheid moet met meer EU-middelen worden bestreden. Daarnaast pleit de GroKo voor een verdere harmonisering van beroepskwalificaties en onderwijsstandaards binnen de EU. Er komt een rem op tijdelijke arbeidscontracten en ook wil men een revisie van de detacheringsrichtlijn met als uitgangspunt “gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde locatie”.

Daarnaast reserveren de coalitiepartijen 3,5 procent van het Bruto Binnenlands Product tot 2025 voor Research en Development. Dit in het kader van een pact voor onderzoek en innovatie met meer middelen voor onderzoeksinstellingen. Verder moet de hightechstrategie, o.a. met focus op digitalisering en kunstmatige intelligentie worden doorontwikkeld.

Migratie en Integratie

Het grondrecht op asiel mag niet worden aangetast. De partijen gaan ervan uit dat de emigratiecijfers voor de komende jaren in totaal tussen de 180 000 en 220 000 zullen liggen. Asielprocedures vinden voortaan plaats in centrale opvangplaatsen. Per 1 augustus is gezinshereniging voor asielzoekers met een beperkte status voor maximaal 1.000 personen per maand mogelijk. Over een hardheidsclausule daarbij moet nog worden onderhandeld.

Gezondheid en zorg

Duitsland heeft in tegenstelling tot Nederland nog een stelsel met ziekenfondsen en particuliere verzekeringen. Dit ‘tweeklassenstelsel’ moet volgens de SPD afgeschaft worden. Een begin wordt gemaakt door de artsen een gelijke vergoeding te geven voor de behandeling van ziekenfonds- en particuliere patiënten. Hiervoor moet nog een voorstel worden ingediend. Werkgevers en werknemers betalen beide weer de helft van de bijdrage voor de ziektekostenverzekering.