SPD wint Duitse verkiezingen

Onder leiding van Olaf Scholz hebben de Duitse sociaaldemocraten de Bondsdagverkiezingen gewonnen: volgens de voorlopige officiële einduitslag komt de SPD uit op 25,7 procent van de stemmen (2017: 20,5 procent). De CDU/CSU verliest een flink aantal stemmen en komt uit op 24,1 procent (2017: 26,8 procent). De opkomst bedroeg 76,6 procent, nagenoeg evenveel als bij de vorige verkiezingen (76,2 procent).

De SPD kende dus een flinke opleving. Aan het begin van de zomer stonden de sociaaldemocraten in de peilingen nog op de derde plek met circa 15 procent. De partij wist echter een flinke inhaalslag te maken

Die Grünen van Annalena Baerbock behaalden het beste resultaat ooit in de Bondsdagverkiezingen, maar blijven met 14,8 procent (2017: 8,9 procent) achter bij de verwachtingen.

11,5 procent van de kiesgerechtigden stemde op de FDP (2017: 10,7 procent).

De rechtspopulistische partij AfD, die bij de verkiezingen in 2017 op de derde plaats eindigde, kreeg nu nog maar 10,3 procent van de stemmen (2017: 12,6 procent). Daarmee werden ze nu vijfde. In Thüringen en Saksen werd de AfD echter de sterkste partij.

Ook Die Linke verliest flink: de partij wist nog maar 4,9 procent (2017: 9,2 procent) van de stemmen binnen te halen. Daarmee haalt de partij de kiesdrempel van 5 procent net niet. Door het districtenstelsel hebben echter zeker drie afgevaardigden zich verzekerd van een zetel in de Bondsdag.

Lastige formatie voor de boeg

Duitsland zal te maken krijgen met een lastige kabinetsformatie. Voor het eerst sinds de jaren vijftig zullen waarschijnlijk drie partijen een nieuwe coalitie gaan vormen.

Op de verkiezingsavond eisten zowel Scholz als Laschet de taak van het vormen van een regering voor zichzelf op. Beiden streven naar een coalitie met Die Grünen en de FDP die nu eerst met elkaar willen praten.

Veranderingen in Bondsdag op stapel

De machtsverhoudingen in de Bondsdag zullen er heel anders uit gaan zien. De zetelverdeling is nog niet definitief bekend, maar zou er volgens de laatste prognoses als volgt uit kunnen zien: SPD van 153 naar 206, CDU/CSU van 200 naar 151, Die Grünen van 67 naar 118, FDP van 80 naar 92, AfD van 94 naar 83, Die Linke van 96 naar 39.

Normaal gesproken duurt het na de verkiezingen ongeveer één tot drie maanden voordat een nieuw kabinet wordt beëdigd. Tot nu toe werd de kabinetsformatie in de meeste gevallen voor kerst afgerond. Op één uitzondering na: na de verkiezingen van 2017 duurde de kabinetsformatie bijna een half jaar. Uiteindelijk kwam er toen onder leiding van de CDU/CSU een ‘Grote Coalitie’ (CDU/CSU samen met SPD). Scholz en Laschet lieten zondag beide weten voor Kerstmis klaar te willen zijn.

SPD-lijststrekker Scholz wil het voortouw nemen in de regeringsformatie en Angela Merkel als Bondskanselier opvolgen. Veel kiezers hebben volgens hem duidelijk gemaakt dat het tijd is voor veranderingen. Het lijkt waarschijnlijk dat de huidige vicekanselier en minister van Financiën zal streven naar een ‘stoplichtcoalitie’ met Die Grünen en de FDP.

Ondanks zijn nederlaag wil Laschet ook proberen een akkoord te bereiken over een coalitie met Die Grünen en de FDP. Laschets CDU behaalde in Noordrijn-Westfalen 26 procent van de ‘Zweitstimmen’, die bepalen hoeveel zetels een partij in het Duitse parlement krijgt. Dat is 6,6 procent minder dan in 2017. De SPD kwam in Noordrijn-Westfalen met 29,1 procent en een plus van 3,1 procent als winnaar uit de stembus. De CDU/CSU zal alles doen wat in haar macht ligt om onder haar leiding een regering te vormen, aldus de huidige minister-president van Noordrijn-Westfalen. “Duitsland heeft nu een coalitie voor de toekomst nodig die ons land zal moderniseren.” CSU-leider Markus Söder liet weten te geloven in een Jamaica-coalitie (CDU/CSU, Die Grünen en FDP). Tijdens de verkiezingscampagne had hij nog zijn bedenkingen geuit over het feit dat de CDU/CSU opnieuw het kabinet zou gaan leiden wanneer de partij niet de sterkste zou worden.

FDP-leider Christian Lindner herhaalde zijn voorkeur voor een coalitie met de CDU/CSU en de Grünen. “De inhoudelijke overeenkomsten tussen de CDU/CSU en de FDP zijn het grootst”, zei hij. Tegelijkertijd benadrukte hij dat democratische partijen gesprekken nooit mogen uitsluiten.