Rotterdam wordt waterstofknooppunt voor Duitsland

Om de klimaatdoelstellingen te halen, zal vanaf ongeveer 2030 grootschalige import van duurzame energie, voornamelijk in de vorm van waterstof, noodzakelijk zijn. Noordwest-Europa zelf kan niet genoeg hernieuwbare energie opwekken om aan de vraag te voldoen. Rotterdam is de dichtstbijzijnde haven die een groot deel van deze groene energie voor Duitsland importeert, zoals nu het geval is met olie en kolen.

Om grote hoeveelheden waterstof te transporteren zijn nieuwe pijpleidingen nodig. Voor de industrie in Rotterdam wordt nu gewerkt aan een pijpleiding die vanaf 2023 producenten en klanten van waterstof met elkaar zal verbinden. De eerste gebruiker zal Shell zijn. Het bedrijf wil in 2023 een ecologische waterstoffabriek in gebruik nemen. De waterstof zal vanuit de fabriek via de nieuwe pijpleiding naar de Shell-raffinaderij worden getransporteerd.

De ecologische waterstoffabriek en de pijpleiding maken deel uit van een reeks projecten voor de productie, de import, het gebruik en het transport van waterstof, waar de haven van Rotterdam met verschillende partners aan werkt. Een van die projecten is RH2INE, waar de provincie Zuid-Holland en Noordrijn-Westfalen samen verantwoordelijk voor zijn. In januari 2020 is met 15 marktpartijen een Letter of Intent is ondertekend waarin de partners hebben afgesproken het goederentransport langs dit deel van de corridor Rhine-Alpine milieuvriendelijker te maken. Het streven op korte termijn is om in 2024 de eerste 10 schepen op waterstof op de belangrijke routes tussen de Rotterdamse haven en Keulen te laten varen. Op langere termijn moet de hele corridor voorzien zijn van duurzaam transport.

“Energie van de 21e eeuw”

Allard Castelein, CEO van het Havenbedrijf Rotterdam: “Waterstof is de energie van de 21e eeuw. In Noordwest-Europa kunnen we niet genoeg waterstof produceren. Daarom zullen grote hoeveelheden moeten worden geïmporteerd. Rotterdam zal hierin een centrale rol spelen, net zoals dat nu voor olie het geval is. Rotterdam speelt met de ontwikkeling van waterstofterminals een belangrijke rol bij de invoer van waterstof.”

Er zullen ook nieuwe pijpleidingen nodig zijn voor het vervoer van waterstof tussen Rotterdam en Duitsland, vergelijkbaar met de pijpleidingen die nu olie en olieproducten vervoeren, vervolgde Castelein. “Dit is essentieel voor de voorzieningszekerheid. In Rotterdam zelf zetten we nu vaart achter de plannen voor de aanleg van een openbaar waterstofnetwerk. Een dergelijke hoofdtransportleiding moet producenten en consumenten met elkaar verbinden. Dit creëert een markt en stimuleert de productie en het gebruik van waterstof. Rotterdam loopt dus voorop in de waterstofeconomie.”

Grootschalige import

In Noordwest-Europa wordt veel meer energie verbruikt dan lokaal duurzaam kan worden geproduceerd. De invoer van waterstof (of waterstofverbindingen) is daarom op grote schaal noodzakelijk. De Nederlandse overheid heeft Havenbedrijf Rotterdam gevraagd om de mogelijkheden voor overzeese import van waterstof te laten zien, zodat de haven van Rotterdam haar sleutelpositie voor internationale energiestromen kan behouden. Net als bij olie en steenkool voor Nederland, Duitsland en België kan via Rotterdam op grote schaal duurzame energie worden geïmporteerd.

De verwachting is dat de Nederlandse vraag naar waterstof in 2050 tot 15 megaton per jaar zal bedragen. Als de helft hiervan via Rotterdam wordt getransporteerd, is dat zeven megaton. De vraag naar waterstof via Rotterdam vanuit de buurlanden (met name Duitsland) zal in 2050 naar verwachting ongeveer 13 megaton bedragen. De benodigde productie in en import via Rotterdam zal daarom 20 megaton bedragen. Voor een dergelijk productievolume is een windcapaciteit van 200 gigawatt nodig. Vandaag de dag wordt er één gigawatt aan windenergie opgewekt in het Nederlandse deel van de Noordzee. Dit zou kunnen oplopen tot 60-70 gigawatt in 2050. Het grootste deel van de waterstof moet dus worden geïmporteerd. Hiervoor zijn importterminals en pijpleidingen nodig, zoals die momenteel worden gebruikt voor olie(producten). Vanaf 2030 is grootschalige import en transport naar het achterland gepland om de industrie in Geleen, Limburg en Noordrijn-Westfalen van duurzame energie te kunnen voorzien.

Havenbedrijf Rotterdam heeft onlangs richtlijnen voor waterstof ontwikkeld waarin de bovengenoemde ontwikkelingen op basis van diverse studies van grote bedrijven en (internationale) instellingen uit de energiesector worden beschreven en gekwantificeerd.

Waterstofleiding in Rotterdam

Havenbedrijf Rotterdam en Gasunie willen gezamenlijk een waterstofleiding door het Rotterdamse haven- en industriegebied aanleggen en exploiteren. De definitieve beslissing over de aanleg is gepland voor de eerste helft van 2021. De Rotterdamse waterstofleiding moet in de toekomst worden aangesloten op de nationale backbone voor waterstof, die door Gasunie wordt ontwikkeld. Er is ook een aansluiting op de pijpleidingen in Duitsland gepland.

Op de foto: Allard Castelein, CEO Havenbedrijf Rotterdam, (c) Havenbedrijf Rotterdam, Ernst Bode