Jaaroverzicht 2020

Ein turbulentes Jahr geht zu Ende… En daarmee is het voor het team van Grenspost Düsseldorf – de vertegenwoordiging van de provincies Gelderland, Limburg, Overijssel en Zuid-Holland in Duitsland – tijd om terug te blikken op de belangrijkste gebeurtenissen en mijlpalen in ‘coronajaar’ 2020. Een jaar waarin de pandemie de boventoon voerde en de levens van eenieder op zijn kop zette. Maar bovenal ook een jaar waarin het belang van goede grensoverschrijdende samenwerking en uitstekende Nederlands-Duitse betrekkingen nog eens extra werd onderstreept. Bijvoorbeeld bij de gemeenschappelijke inspanningen voor het openhouden van de grens en de oprichting van de Cross-border Task Force Corona tussen Noordrijn-Westfalen, Nederland en België.

De kroon op het jaar was de tweede editie van de Grenslandconferentie tussen Nederland en Noordrijn-Westfalen. Op uitnodiging van Europa-minister van Noordrijn-Westfalen Stephan Holthoff-Pförtner, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Raymond Knops en Gouverneur van de provincie Limburg Theo Bovens vond de Grenslandconferentie dit jaar vanuit Duisburg grotendeels digitaal plaats. Tijdens de bijeenkomst werd de Grenslandagenda, met daarin de gezamenlijke prioriteiten van de grensoverschrijdende samenwerking, vastgesteld.

De Grenslandconferentie werd voorafgegaan door de Nederlands-Duitse regeringsconsultaties. Voor de vierde keer kwamen de nationale regeringen van Nederland en Duitsland bijeen, ditmaal digitaal, om gemeenschappelijke plannen op belangrijke politieke beleidsterreinen een boost te geven – met name op het gebied van waterstof, culturele uitwisseling, personenmobiliteit, de gezamenlijke inspanningen voor veiligheid, werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten en de nieuwe samenwerkingsthema’s kennis, wetenschap en innovatie.

Dat er een belangrijke focus ligt op waterstofsamenwerking, komt ook tot uiting in een gezamenlijk onderzoek van Nederland en Duitsland naar de haalbaarheid van een transnationale waardeketen van groene waterstof, die zich uitstrekt van de Noordzee tot de industrieclusters van het grensgebied van Nederland en Noordrijn-Westfalen. De eerste resultaten werden tijdens een industrieforum in november gepresenteerd.

Voor Noordrijn-Westfalen was 2020 met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen en de verkiezingen van nieuwe burgemeesters en Landräte een belangrijk jaar. De CDU van minister-president Armin Laschet werd de grootste partij en Die Grünen schreven geschiedenis met een recordresultaat. De SPD werd grote verliezer en moest 7 procent van de stemmen inleveren. Op lokaal niveau vond in Düsseldorf, de hoofdstad van Noordrijn-Westfalen, een politieke verschuiving plaats. Voor het eerst in zes jaar staat er met Stephan Keller weer een CDU-politicus aan het roer.

Aan bestuurlijke Nederlands-Duitse ontmoetingen was in 2020 ondanks de coronacrisis gelukkig geen gebrek. Het jaar werd afgetrapt met het jaaroverleg tussen verkeersminister Hendrik Wüst van Noordrijn-Westfalen en vier Nederlandse gedeputeerden. De focus lag op grensoverschrijdend spoorvervoer, Smart Mobility en corridorontwikkeling, bijvoorbeeld tussen de haven van Rotterdam en de regio Rhein-Ruhr.

De Parlementariergruppe NRW bracht in augustus een bezoek aan de provincie Limburg. De parlementariërs lieten zich bijpraten over de laatste ontwikkelingen omtrent de Einstein Telescope, een geavanceerd observatorium voor zwaartekrachtsgolven. Hier zal onderzoek worden gedaan naar het heelal. De grensregio van Nederland, Duitsland en België is in beeld als mogelijke locatie.

De banden tussen de grensprovincies en de Regierungsbezirke Köln, Münster en Düsseldorf werden verder aangehaald in de inmiddels traditionele halfjaarlijkse 3 + 3-overleggen, waarin onder meer de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit centraal stond.

Recentelijk ontmoetten de landbouwministers van Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Nederland elkaar om te spreken over de intensivering van de samenwerking en gemeenschappelijke uitdagingen zoals de Afrikaanse varkenspest, mest, klimaatverandering en stikstof.

De samenwerking tussen Oost-Nederland en het Münsterland was onderwerp van een digitaal gesprek in het kader van het gezamenlijke memorandum over grensoverschrijdende samenwerking. Onderwerpen als buurtaalonderwijs, samenwerking in de zorg en digitalisering passeerden de revue.

Ook in politiek Den Haag kreeg grensoverschrijdende samenwerking expliciete aandacht. Tijdens een Algemeen Overleg kwamen thema’s als het belang van Duits op school, grensoverschrijdende ambulancezorg, diploma-erkenning en het verstrekken van een DigiD aan grensarbeiders die buiten Nederland wonen aan bod.

Bovendien pleitten de provincies Limburg, Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant en Zuid-Holland samen met Noordrijn-Westfalen in een brief voor meer en snellere treinverbindingen naar Duitsland. Zij vroegen in de brief aandacht voor de verdere ontwikkeling en verbetering van diverse regionale grensoverschrijdende trajecten. Daarbij ging het om de verbindingen Zwolle-Münster, Enschede-Dortmund, Eindhoven-Venlo-Düsseldorf, Aken-Maastricht-Luik en Arnhem-Düsseldorf. Daarnaast werd het verbeteren en versnellen van de langeafstandsverbindingen Amsterdam-Frankfurt, Amsterdam-Aken en Den Haag/Rotterdam-Düsseldorf/Keulen aangestipt.

Over de spoorverbinding tussen Zwolle en Münster is positief nieuws te melden. De uitvoeringsagenda van het project EuregioRail, waaronder deze verbinding valt, werd in november namelijk vastgesteld. Hiermee werd een nieuwe mijlpaal in de realisatie van een rechtstreekse, duurzame grensoverschrijdende treinverbinding Zwolle-Münster bereikt, zodat reizigers niet meer hoeven over te stappen bij de grens. De nieuwe verbinding moet in 2027 tot stand komen en in de jaren daarna verder worden uitgebreid.

Ook is er voorzichtig goed nieuws over een mogelijke nieuwe internationale Intercity naar Aken op de route Den Haag – Rotterdam – Eindhoven – Heerlen, waar deze vervolgens de grens over moet gaan. Dat blijkt uit een inventarisatie van NS. Wel moet eerst aan een aantal voorwaarden worden voldaan op het gebied van financiering en infrastructuur. Hierover wil NS in gesprek met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de regio’s en ProRail.

Daarnaast was er ruimte om te netwerken tijdens de Nederlands-Duitse Handelsweek, die als gevolg van de pandemie voor het eerst haar digitale première beleefde. Het doel bleef echter ongewijzigd: Nederlandse en Duitse ondernemers op een grootschalige manier samenbrengen.

Helaas moesten we dit jaar een informeel samenzijn tijdens de jaarlijkse Koningsdagreceptie in Düsseldorf en de Kerstborrel van Grenspost Düsseldorf aan ons voorbij laten gaan. We spreken de hoop uit dat fysiek netwerken in grotere kring op enig moment in 2021 weer mogelijk zal zijn, en we dan de sterke band tussen de Nederlandse grensprovincies en de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen weer verder kunnen benadrukken.