75 jaar vrijheid en vrede in de grensprovincies: samen vieren met de oosterburen

In 2019 en 2020 viert heel Nederland 75 jaar vrijheid en vrede. Acht Achterhoekse gemeenten vieren dit samen met vijf Duitse buurgemeenten. Om deze samenwerking te bekrachtigen, ondertekenden de burgemeesters van deze gemeenten op 17 mei in Dinxperlo en Suderwick een symbolische samenwerkingsoorkonde. De ondertekening is één van de vele evenementen die in het kader van 75 jaar vrijheid en vrede in de grensprovincies worden georganiseerd.

De ondertekening vond plaats op een bijzondere locatie: in De Taverne, een groepsruimte boven de grensweg Heelweg, die het Nederlandse zorgcentrum in Dinxperlo en het Duitse equivalent in Suderwick met elkaar verbindt.

Herdenken over de landsgrenzen heen

In de samenwerkingsoorkonde spraken de gemeenten uit ‘daar waar mogelijk samen en grensoverschrijdend uitvoering te geven aan het regio-programma Achterhoek’. De burgemeesters Mark Boumans (Doetinchem), Anton Stapelkamp (Aalten) en Peter de Baat (Montferland) ondertekenden mede namens de gemeenten Winterswijk, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Berkelland en Bronckhorst de intentieverklaring. Zij zullen volgend jaar 75 jaar vrijheid vieren met Emmerich, Südlohn, Vreden, Bocholt en Borken.

“Vrijheid is niet vanzelfsprekend”

Burgemeester Peter Nebelo van Bocholt is blij met de grensoverschrijdende viering van de vrijheid. “Een paar jaar geleden leek het nog niet te kunnen en nu is het zo ver, nu vieren we samen de vrijheid. We hebben nog nooit zo lang in vrede geleefd als nu en weten hoe belangrijk dat is.” Zeker geen vanzelfsprekendheid, volgens plaatsvervangend Landrätin van Silke Sommer van Kreis Borken: “Kijk maar naar Iran en Syrië. En nog niet zo lang geleden de situatie in Servië, een uur vliegen van ons vandaan. We mogen ons gelukkig prijzen dat we al zo lang vrede hebben.” Ook burgemeester Mark Boumans van Gemeente Doetinchem beseft dat: “Iedereen heeft wel Syrische en Iraanse jongeren in zijn gemeente. Zo dichtbij is de oorlog dus.”

Provinciale activiteiten en subsidies

Gelderland

De herdenking met de Duitse buurgemeenten vindt plaats in het kader van het programma ‘Gelderland Herdenkt – 75 jaar vrijheid’. In de Achterhoek zal er van 29 maart tot en met 5 mei 2020 met verschillende activiteiten en initiatieven herdacht worden. De provinciebrede herdenkingen beginnen al in september 2019, met Market Garden rondom Arnhem. De focus daarbij zal niet alleen liggen op het verleden, maar ook op het heden en de toekomst. Belangrijk speerpunt hierin is de jeugd: voor hen is onder meer een educatief programma ontwikkeld. Het programma volgt een vijftal verhaallijnen:

  • Het overkoepelende verhaal: ‘Gelderland herdenkt 9 maanden bevrijdingsstrijd’
  • Eerste verhaallijn: ‘Market Garden, september 1944’
  • Tweede verhaallijn: ‘De bevrijding van Gelderland, Nederland, maart/mei 1945. We vieren de Bevrijding, 75 jaar vrijheid’
  • ‘Derde verhaallijn: Tussen Market Garden en de Bevrijding’
  • Vierde verhaallijn: ‘Het Rijnlandoffensief’

Er is bovendien een herdenkingskalender ontwikkeld die 9 maanden beslaat. Hierin komen alle regio’s in Gelderland aan bod.

Gelderland heeft bovendien een speciaal subsidieprogramma voor vrijheidsevenementen in het leven geroepen. Er kunnen subsidies worden aangevraagd voor de uitvoering van een regioprogramma danwel de uitvoering en organisatie van één van de drie grote Gelderse evenementen:

  • Bridge to Liberation Experience
  • Liberty Talks
  • Bevrijdingsfestival in Wageningen

Het Gelders programma 75 jaar vrijheid mag rekenen op financiële steun van het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg (vfonds). Het gaat daarbij om maximaal 2 miljoen euro. Het vfonds en de Provincie Gelderland ondertekenden hiervoor op 23 februari 2019 een intentieverklaring. Provincie Gelderland draagt 6,6 miljoen euro bij aan de herdenkingen, waarvan een half miljoen euro naar de Achterhoek gaat.

Limburg

Het Comité Bevrijding 75 jaar Limburg riep burgers op om ideeën aan te dragen over het vieren van de bevrijding. Hoe kan deze zo gevierd worden dat de vrijheid wordt herdacht én doorgegeven aan huidige en nieuwe generaties? Inmiddels zijn er 109 bevrijdingsprojecten ingediend, waarvan er 61 mogen rekenen op een financiële bijdrage. In januari 2019 tekende de Provincie bovendien een intentieverklaring met het vfonds. Daarin staat dat het vfonds voor de Provincie Limburg een bedrag van maximaal 900.000 euro beschikbaar stelt voor projectaanvragen die binnen haar doelstellingen passen.

Er vindt een groot aantal evenementen plaats, waaronder een maandelijkse wandeling over de Liberation Route in Herkenbosch, een voorstelling ´In het licht van de vrijheid´ over twee jonge verzetsmensen in Valkenburg en de reizende expositie ‘Vrijheid-express’ over de Tweede Wereldoorlog, die in 2020 circa 750 locaties zal aandoen. Een volledig overzicht is te vinden op een speciaal hiervoor ingerichte website.